عطا ملك جوينى
84
تاريخ جهانگشاى جوينى ( فارسى ) ( ط دنياى كتاب )
برادرزادگان او * بنابرآن « 1 » سوداها « 2 » زيادت از آنچ در عهد او بود « 3 » مىكردند و هم بر آن قاعده برات مىنوشتند ، و بر عقب يكديگر فوجفوج بازرگانان « 4 » ديگر مىرسيدند و معاملت مىكرد ، چون حال آن جماعت « 5 » f . 145 b تغيير پذيرفت و كار ايشان از دست برفت تجّار بعضى آن بودند كه از حوالات پيشينه عشرى نيافته بودند و بعضى خود بموضع حوالت نرسيده و جماعتى آنكه « 6 » قماش تسليم كرده بودند و بها معيّن نشده و ديگرى برات نگرفته ، چون بمباركى پادشاه جهان منكو قاآن بر تخت كامرانى آرام گرفت و عقود معدلت و انصاف انتظام يافت « 7 » از طايفهء معاملان بر سبيل امتحان ميان رجا بمعدلت او و يأس * از آنچ التماس وجوه اين معاملت است « 8 » به خدمت او آمدند و حالت خود بسمع مبارك او رسانيدند ، هرچند تمامت كفاة حضرت و اركان دولت از راه آنك « 9 » وجوه « 10 » اين معاملت از خزانهء پادشاه واجب نيست كه بدهند و هيچ آفريده را برين مجال « 11 » اعتراض و ملامت نباشد امّا از روى آنك ز ملك ما كه دولت راست بنياد * * چه باشد گر خرابى گردد آباد سخاى ابر از آن آمد جهانگير * * كه طفلان گيارا مىدهد شير جناح مرحمت بر تمامت ايشان مبسوط كرد و مثال فرمود تا تمامت آن را
--> ( 1 ) ب بتصحيح جديد : نيز بدستور ، ز : بر آن ، - « بنابرآن » چنان كه از سياق كلام ظاهر است بمعنى به همان طريقه و به همان و تيره و به همان رويّه است ، ( 2 ) كذا فى ب د ه ، آ ج ز ح : سوادها ، ( 3 ) فقط در ه ، ( 4 ) ج ح : بازارگانان ، ( 5 ) يعنى خانواده و هواداران كيوك خان كه بواسطهء غدرى كه با منكو قاآن انديشيده بودند اغلب مقتول و مطرود و محبوس گشتند ، ( 6 ) كذا فى ح منفصلا ، باقى نسخ : آنك ، ( 7 ) ب بخطّ جديد افزوده : جمعى ، ( 8 ) ح : از آنج التماس وجوه اين معاملت از خزانهء باذشاه نه بمعاملت است ( ) ، ( 9 ) « از راه آنك » اينجا ظاهرا بمعنى « بر آنك » يعنى بر آن عقيده و بر آن رأى استعمال شده است ، ( 10 ) فقط در آ ، ( 11 ) آ اينجا واوى زيادى دارد ،